Deontologische code voor gemeentepersoneel

De gemeenteraad keurde op 22 april 2013 de deontologische code voor het gemeentepersoneel goed. 

De deontologische code wil een houvast bieden aan personeelsleden van de gemeente Westerlo om integer te kunnen werken. Duidelijke regels bevorderen helderheid en eenduidigheid. Maar de praktijk is vaak complex. Regels kunnen niet alle handelingen vatten. Daarom verwacht het gemeentebestuur als werkgever dat alle personeelsleden hun verantwoordelijkheid nemen om integer te werken.

De deontologische code in zes principes

De deontologische code bevat de algemene principes, regels en afspraken volgens welke de personeelsleden van de gemeente werken. De code is gebaseerd op de waarden en de waardegebonden competenties van de gemeente Westerlo:

  • Loyaliteit en samenwerken
  • Betrouwbaarheid: correct en consequent handelen
  • Klantgerichtheid
  • Objectiviteit
  • Zorgvuldig beheer van middelen
  • Spreekrecht en spreekplicht

Voor wie?

De code is er in eerste instantie voor alle personeelsleden van de gemeente Westerlo. Zij kunnen de code als een houvast zien om integer te werken en kunnen de code raadplegen indien zij met een vraag rond het thema zitten.

Daarnaast zijn er echter doelgroepen die ook op een meer specifieke manier gebruik maken van de code.

  • Leidinggevenden
  • Contactpersonen integriteit
  • Personeels- en organisatieverantwoordelijken
  • Vertrouwenspersonen
  • Preventieadviseurs

Principe 1 Loyaliteit en samenwerken

Loyaliteit

De verplichting om als personeelslid van de gemeente Westerlo je functie op een loyale wijze uit te oefenen, is de hoeksteen van deze deontologische code.

Loyaliteit betekent:

  • trouw aan en respect voor de democratische instellingen
  • trouw aan en respect voor de bestaande regelgeving
  • het onderschrijven van de opdracht van de gemeentelijke administratie als een gezamenlijke opdracht voor alle personeelsleden: Wij verzorgen de best mogelijke dienstverlening aan de bevolking. Wij bereiden het beleid voor, voeren het loyaal uit en evalueren de effecten ervan. Hiervoor zetten wij onze middelen doelmatig in.

Samenwerken

Om die opdracht waar te maken streeft iedereen naar een vlotte samenwerking, waarbij het belang van de organisatie centraal staat. Samen kunnen we werk maken van een professionele werkomgeving en een aangename werksfeer. We hechten belang aan respect voor elkaar en doen niet aan discriminatie.

Leidinggevenden geven het goede voorbeeld en hebben oog voor de omgangsvormen tussen de verschillende mensen in hun dienst.

Loyaliteit tot en samenwerken met collega’s

Het gemeentebestuur wil een aangename werkomgeving bieden, waarin mensen op een professionele manier hun taken uitoefenen.

Als medewerker:

  • U bent beleefd en vriendelijk en zet u in om collega’s te helpen.
  • U toont initiatief, neemt verantwoordelijkheid en gaat met kennis van zaken te werk.
  • U hebt het recht maar ook de plicht om uw kennis en vaardigheden via vorming bij te werken zodat u uw taken adequaat kunt uitoefen.
  • U werkt met collega’s in een open dialoog en opbouwende sfeer naar resultaten. U bespreekt onenigheden met elkaar.
  • In een positief arbeidsklimaat houden mensen rekening met elkaars grenzen. Wat voor de ene persoon kan, is daarom voor een ander niet altijd aanvaardbaar. Daar brengt u begrip voor op.
  • Onze organisatie wil een voorbeeldrol spelen op het vlak van gelijke kansen. Er wordt geen onderscheid gemaakt tussen mensen op basis van individuele verscheidenheid.
  • Ook met uw diensthoofd werkt u loyaal, open en constructief samen. Zodra een beslissing is genomen, schaart u zich er achter en voert u die snel en efficiënt uit. Die loyaliteit tegenover uw diensthoofd is niet absoluut. Als u opdrachten krijgt die indruisen tegen een hogere rechtsorde, tegen de mensenrechten of tegen strafrechtelijke bepalingen, voert u die niet uit en brengt u uw diensthoofd op de hoogte van de onverenigbaarheid.

Als diensthoofd:

  • Bent u aanspreekbaar en loyaal tegenover uw medewerkers.
  • Schakelt u de juiste persoon op de juiste plaats in zodat de capaciteiten van iedereen optimaal worden benut.
  • Communiceert u open en duidelijk over dienstaangelegenheden en wat u van uw medewerkers verwacht.
  • Geeft u uw medewerkers de middelen die nodig zijn om de doelstellingen te bereiken.
  • Zorgt u ervoor dat uw medewerkers kunnen rekenen op een eerlijke evaluatie.

Loyaliteit tegenover het gemeentebestuur

  • U werkt constructief en met kennis van zaken mee aan de voorbereiding, de evaluatie en de uitvoering van het beleid van het gemeentebestuur.
  • Adviezen, opties en voorstellen formuleert u op basis van een precieze, volledige en praktische voorstelling van de feiten.
  • Zodra het gemeentebestuur een beslissing heeft genomen, schaart u zich er achter en voert u die snel, efficiënt en plichtsbewust uit, met in acht name van de geldende regelgeving.

Principe 2 Correct en consequent handelen

Een soepele maar efficiënte interne werking en een professionele uitstraling zijn alleen mogelijk als iedere medewerker correctheid als richtsnoer neemt bij zijn of haar taakuitvoering. Dat houdt eerlijkheid in en respect in de omgang met anderen.

Eerlijk handelen

  • Tijdens uw werk, in welke vorm ook, wijdt u zich volledig aan uw job.
  • U maakt geen ongeoorloofd gebruik van uitrusting of materiaal van de gemeente voor privédoeleinden.
  • Bij een informatievraag van een collega binnen of buiten uw dienst bezorgt u snel alle relevante informatie en houdt u geen gegevens achter de hand.

Respect

  • U toont respect in uw contact met andere personeelsleden, klanten en leveranciers.
  • U doet of zegt niets wat iemand anders als een inbreuk op zijn waardigheid kan beschouwen.
  • Elke vorm van grensoverschrijdend gedrag zoals pesten, agressie, racisme, discriminatie en ongewenst seksueel gedrag, zowel door middel van woorden als door feitelijke handelingen of gedragingen, is verboden.

Voorkennis

  • Als personeelslid kunt u weet hebben van toekomstige overheidsbeslissingen die de waarde van goederen of terreinen beïnvloeden. Zolang die beslissingen niet zijn bekendgemaakt, mag u geen informatie daarover meedelen aan derden.
  • U gebruikt die voorkennis ook niet om uzelf te verrijken en u verspreidt die informatie niet om anderen de kans te geven zich te verrijken.

Principe 3 Klantgerichtheid

De burger verwacht als klant van de gemeente terecht een klantgerichte en professionele dienstverlening. Dat betekent dat u bij klantencontacten hoffelijk bent en dossiers snel en efficiënt afhandelt.

  • In elke correspondentie met klanten vermeldt u duidelijk contactgegevens van u of uw dienst. Zo kunnen de klanten u gemakkelijk bereiken. Duidelijke contactgegevens zijn ook belangrijk in het kader van een klantgerichte klachtenbehandeling.
  • Zowel mondeling als schriftelijk gebruikt u een duidelijke en correcte taal.
  • In uw contact met klanten geeft u heldere en volledige informatie. U bezorgt uw afdeling een professioneel imago door bekwaamheid en initiatief te tonen.
  • U bent behulpzaam voor klanten bij administratieve formaliteiten en u verwijst hen door naar de juiste persoon of afdeling als u hen niet zelf kunt helpen.
  • U handelt dossiers efficiënt en binnen de termijn af. Als u niet aan een datum bent gebonden, bepaalt u met uw dienst als richtsnoer een termijn die u zelf als een goede dienstverlening zou ervaren.

Principe 4 Objectiviteit

Gelijkheidsprincipe

Het gelijkheidsprincipe vormt een centraal element in de opdracht van de lokale overheid: klanten

en leveranciers hebben het recht om in gelijke gevallen op dezelfde manier te worden behandeld.

Daarom zullen personeelsleden:

  • op ieder moment hun objectiviteit bewaren
  • steeds hun functie op een onbevangen en neutrale wijze uitoefenen
  • ervoor zorgen dat ze in de omgang met interne en externe klanten geen persoonlijke voorkeuren laten meespelen
  • ernaar streven om elke schijn van partijdigheid te voorkomen

Persoonlijke voorkeur en belangenvermenging

Persoonlijke voorkeuren en overtuigingen of uw engagement in een vereniging mogen geen weerslag hebben op de objectiviteit waarmee u uw taken uitoefent.

U probeert zo veel mogelijk te voorkomen dat privébelangen de objectiviteit van uw taakuitoefening kunnen beïnvloeden. Dat is bijvoorbeeld het geval als u zelf of via een tussenpersoon belangen hebt in bedrijven of organisaties die u in uw functie moet beoordelen bij een administratieve procedure. Als zo’n situatie zich voordoet, brengt u uw diensthoofd op de hoogte en geeft u het dossier door aan een collega.

Betaald advies geven

Buiten de uitoefening van uw functie mag u geen betaald advies verlenen in dossiers waarbij u zelf professioneel betrokken kunt zijn. Als u buiten de uitoefening van uw functie betaald advies verleent, zorgt u ervoor dat uw adviespraktijk op geen enkele manier verband houdt met de dossiers waar u als personeelslid bij betrokken bent, of onder de bevoegdheid van de dienst waaraan u verbonden bent.

Cumulatie

U zorgt ervoor dat de cumulatie van activiteiten geen belangenvermenging met zich meebrengt of in strijd is met andere deontologische regels. Bespreek uw cumulaties openlijk met uw leidinggevende en kijk na of u de cumulatie niet formeel hoeft aan te vragen.

Giften en geschenken

U mag van andere personeelsleden of van derden geen enkele gift en geen enkel voordeel vragen of aanvaarden dat met uw ambt verband houdt:

  • als wederdienst in het kader van de behandeling van een dossier
  • het verstrekken van informatie
  • of een andere dienstverlening

Als algemene regel geldt: u aanvaardt geen relatiegeschenken en neemt niet deel aan activiteiten die door privépersonen betaald worden.

Uitzonderingen op die regel zijn alleen toegestaan als:

  • het geschenk of de uitnodiging in het teken staat van uw beroep bij de gemeente
  • in het belang is van onze organisatie
  • een geringe materiële waarde heeft

U vermijdt elke vorm van partijdigheid. Daarom houdt u bij het aanvaarden van een geschenk of uitnodiging rekening met volgende factoren:

  • Om welke reden wordt iets gegeven?
  • Op welk moment en in welke situatie wordt iets aangeboden?
  • Bestaat het risico dat er een tegenprestatie van u wordt verlangd?
  • Past het aanvaarden van het geschenk of de uitnodiging in het kader van een normale professionele relatie?
  • Schendt het aanvaarden van het geschenk of de uitnodiging het principe van het algemeen belang van de overheidsdienst?
  • Is het een alleenstaand geval of ontvangt u geregeld een geschenk of uitnodiging van dezelfde persoon of organisatie?
  • Spreekt u openlijk over het aangeboden geschenk of de gekregen uitnodiging?

Elk personeelslid dat een relatiegeschenk aanvaardt of op een uitnodiging van een derde wil ingaan, meldt dat aan zijn leidinggevende binnen een open en volwassen relatie.

Geschenken die personeelsleden ten onrechte hebben aanvaard, worden teruggestuurd naar de afzender.

Goede afspraken maken goede vrienden. Het is nuttig om derden op de hoogte brengen van de deontologische regels die bij de gemeente gelden. Zo vermijdt u dat derden u in een lastig parket brengen door u bijvoorbeeld geschenken of uitnodigingen aan te bieden. Het kan gaan om:

  • leveranciers
  • consultants
  • onderzoekers met wie we samenwerken

Principe 5 Zorgvuldig beheer van middelen

Zorgvuldig en zuinig

Het is evident dat u als personeelslid van de gemeente altijd waakt over het zorgvuldige, en dus ook het zuinige beheer van de middelen die de gemeente, onder meer door middel van belastinggeld, ter beschikking heeft voor de uitvoering van haar diensten.

De middelen die u tijdens uw werk gebruikt, zijn publieke middelen. U gaat er niet alleen mee om als een goed huisvader, maar bent ook bereid om verantwoording af te leggen over het gebruik van die middelen.

Wat zijn overheidsmiddelen?

We bekijken middelen in de ruime zin: alles wat eigendom is van de gemeente of betaald wordt door de gemeente. Voorbeelden zijn:

  • gelden
  • telefoon
  • gsm
  • internet
  • e-mail
  • kantoorbenodigdheden
  • gereedschappen
  • voertuigen
  • uw werktijd

Privégebruik van overheidsmiddelen?

Als personeelslid gebruikt u de tijd en de middelen van de gemeente waarvoor ze bedoeld zijn. Dat wil zeggen dat u niet ongeoorloofd gebruik maakt van middelen voor privédoeleinden. In zeer beperkte mate en in uitzonderlijke situaties kan het occasionele gebruik van middelen voor privégebruik gerechtvaardigd zijn. Dat kan alleen met de uitdrukkelijke toestemming van uw leidinggevende.

Soberheid bij organiseren van activiteiten

Het is moeilijk om een algemene grens te trekken. Daarom zijn goede afspraken in uw eigen dienst belangrijk: een goede dialoog leidt tot het efficiënte en effectieve gebruik van de middelen.

Als u in opdracht van de gemeente activiteiten organiseert, streeft u soberheid na en zoekt u actief naar de optie met de beste prijs-kwaliteitverhouding.

ICT-middelen

De gemeente biedt haar personeelsleden een aantal informatie- en communicatie technologie instrumenten (ICT-instrumenten) voor de uitoefening van hun taken.

ICT-instrumenten zijn bijvoorbeeld:

  • computer
  • laptop
  • printer
  • toegang tot het internet
  • toegang tot toepassingen
  • opslagcapaciteit op servers
  • telefoon
  • fax
  • gsm
  • kopieertoestel

Hoe omgaan met ICT-middelen?

Die ICT-middelen zijn erg belangrijk voor de werking van de gemeente. Het ongeoorloofde gebruik van de middelen kan leiden tot hogere kosten en vertragingen, en brengt soms het behalen van organisatiedoelen in gevaar. Daarom gelden er specifieke afspraken voor het omgaan met ICT-instrumenten:

  • Gebruik ICT-middelen waarvoor de werkgever ze u aanbiedt
  • Ga kostenbewust om met ICT-middelen. Voor toestellen zoals gsm’s, pda’s (personal digital assistant) en smart phones houdt u zich aan de gemaakte afspraken.
  • Occasioneel gebruik van de middelen voor privédoeleinden is alleen mogelijk als dat de uitvoering van uw taken en uw productiviteit en die van uw collega’s niet in het gedrang brengt.
  • Gebruik de middelen op een wettelijke manier met respect voor auteursrecht (wet betreffende het auteursrecht) en privacy en niet voor discriminatie, pesten, stalking, spamming...
  • Blijf beleefd en professioneel in uw online communicatie, voer geen verhitte discussies (flaming) en pas op met cynisme en sarcasme. Geschreven berichten komen soms anders over dan bedoeld.
  • Bezoek geen sites die zich tegen de grondbeginselen van de democratie en de rechtstaat keren, die kwetsend of beledigend zijn, die in strijd zijn met de goede zeden of die een gevaar voor verslaving vormen.
  • Verstuur geen kettingbrieven, virussen of valse virusmeldingen. Als u een virus of valse virusmelding ontvangt, verwittig dan de systeemverantwoordelijke.
  • Spring voorzichtig om met uw wachtwoorden. Log niet aan via de account van collega’s.
  • Op de meeste softwareproducten rusten auteursrechten. Voor het installeren van nieuwe software, neemt u contact op met de systeemverantwoordelijke.
  • Beveilig de informatie die u zelf via ICT gebruikt en deel de informatie met anderen volgens de afspraken die gelden in uw dienst.

Gebruik van internet

Voor veel personeelsleden van de gemeente is het internet een belangrijke bron van informatie bij de ondersteuning en uitvoering van hun werk. De gemeente verwacht van haar medewerkers de discipline en verantwoordelijkheid om het internet correct en efficiënt als werkinstrument te gebruiken.

Gebruik ICT-middelen met zorg, als een goed huisvader, en beveilig zowel de toestellen, de toepassingen als de informatie die u bewaart op die middelen.

Luisteren naar de radio of tv-kijken via livestreaming neemt veel bandbreedte in. Dat vertraagt het netwerk en heeft dus gevolgen voor het werk van collega’s. Zorg daarom voor een redelijk, professioneel en zinvol gebruik van het internet tijdens het werk. Zie ook verder: Deelname aan sociale media.

Bedrijfsinformatie

Een speciale vorm van bedrijfsmiddelen is de informatie waar u toegang toe hebt bij de uitoefening van uw werk. U springt met die informatie zorgvuldig om zodat we als gemeente:

  • de juiste informatie bieden die de buitenwereld van ons verwacht
  • de vertrouwelijke informatie voldoende beschermen

De gemeente beschikt over heel wat informatie. Veel van die informatie stellen we ter beschikking van de burger, andere informatie delen we mee in het kader van de openbaarheid van bestuur. Daarnaast is een groot deel van de informatie vertrouwelijk:

  • informatie waarover de eindbeslissing nog niet gevallen is
  • informatie over offertes in het kader van overheidsopdrachten
  • persoonsgerelateerde gegevens

U denkt na over het soort van informatie waarover u beschikt en u verspreidt de informatie alleen als u er zeker van bent dat het niet over vertrouwelijke gegevens gaat. U waakt erover dat vertrouwelijke informatie niet in verkeerde handen valt. Bij twijfel neemt u onmiddellijk contact op met uw leidinggevende.

Principe 6 Spreekrecht en spreekplicht

Als personeelslid hebt u principieel spreekrecht en in een aantal gevallen ook spreekplicht. U presenteert feitelijke informatie daarbij:

  • correct
  • volledig
  • en objectief

Wie een persoonlijk standpunt of kritiek op de gemeente formuleert, maakt duidelijk dat hij in eigen naam spreekt.

Als personeelslid binnen de gemeente

U hebt het recht om met collega’s, chefs en medewerkers

  • informatie uit te wisselen
  • ideeën te toetsen
  • uw standpunt te verdedigen

Zo’n soepele communicatie is ook een plicht, want ze draagt bij tot een goede werking van de organisatie en evenwichtige beslissingen.

Genomen beslissingen voert u loyaal uit, ook al stroken ze niet met uw standpunt.

Als personeelslid tegenover klanten en leveranciers

U hebt het recht om klanten op eigen initiatief informatie te verschaffen. Als een klant om informatie vraagt, is het uw plicht om die informatie te bezorgen en toe te lichten. U verspreidt geen vertrouwelijke informatie en houdt zich aan de geheimhoudingsplicht.

In uw contacten met klanten en leveranciers vertegenwoordigt u de gemeente, en beperkt u zich tot duidelijke objectieve en neutrale informatie over de feiten.

Deelname aan sociale media

Spreekrecht geldt ook voor uw deelname aan sociale media platformen. U kunt op die platformen deelnemen aan gesprekken over materies waar u als medewerker van de gemeente deskundig in bent. Dat kan een troef zijn voor de organisatie: het kan contacten met de samenleving nauwer en intenser maken en u kunt uw professionele ideeën toetsen aan de realiteit.

Deelname aan sociale media brengt ook een aantal risico’s met zich mee, die zowel voor de gemeente als voor u zelf gevolgen kunnen hebben. Belangrijk is dat u ook op sociale media:

  • de richtlijnen van de deontologische code in acht neemt,
  • verantwoordelijk en loyaal bent
  • duidelijk maakt of u in eigen naam spreekt of namens de gemeente.

Deelname aan sociale media is waarschijnlijk niet uw volledige taakinhoud. Vergeet de rest van uw werk niet en gebruik sociale media tijdens de werkuren alleen voor uw werk.

Tegenover de pers

Als iemand van de pers met u contact opneemt over dienstaangelegenheden, kan u hen te woord staan mits medeweten van het beleid. U neemt echter niet zelf het initiatief ten aanzien van de pers.

Dat neemt niet weg dat u in de pers een persoonlijk standpunt kunt vertolken. Maak dan wel duidelijk dat u in eigen naam spreekt.

Geheimhoudingsplicht

Uw spreekrecht wordt beperkt door de plicht om vertrouwelijke informatie geheim te houden voor iedereen die niet bevoegd is om er kennis van te nemen. De geheimhoudingsplicht slaat onder meer op de volgende informatie:

  • gegevens over het interne beraad dat aan een administratieve eindbeslissing voorafgaat zolang die eindbeslissing nog niet is genomen
  • medische, fiscale, sociale of andere gegevens uit de persoonlijke levenssfeer van andere personeelsleden of burgers
  • vertrouwelijke commerciële, industriële of intellectuele gegevens

De geheimhoudingsplicht blijft gelden na uw uitdiensttreding.

Spreekplicht

Deze geheimhoudingsplicht is ondergeschikt aan grondwettelijke, wettelijke of decretale bepalingen die u tot spreken verplichten, bij voorbeeld als u voor de rechtbank moet getuigen.

Zie ook

Meer info